Khi nỗi đau, mất mát của người dân vùng lũ thành nguyên liệu cho tin giả

Khi lũ lụt ập xuống miền Trung những ngày qua, chính quyền địa phương các cấp của tỉnh Đăk Lăk, Khánh Hòa đã ngay lập tức vào cuộc, huy động tối đa phương tiện, nhân lực, vật lực để cứu người khi lũ đang cao và cứu trợ ngay sau khi lũ rút bằng tất cả năng lực và trách nhiệm cao nhất của mình.

Tất nhiên, sự ứng cứu chắc chắn sẽ có sự chưa kịp thời ở nơi này nơi kia, do tác động của các yếu tố khách quan, bất khả kháng như địa hình phức tạp, chia cắt, lũ cao, thông tin liên lạc bị cắt đứt…

Trong bão lũ – những người đang gặp nạn trực tiếp và người thân, xóm làng cũng không có quyền gì khác ngoài quyền được cầu cứu sự giúp đỡ của người khác.

Khi mạng sống của mình, của người thân mình, của hàng xóm mình bị đe dọa, khi gia đình bị cô lập giữa biển nước, khi điện thoại chập chờn trong những khoảnh khắc ngắn ngủi còn liên lạc được, người dân có “kêu to hơn” một chút để mong được chú ý nhiều hơn, ứng cứu nhanh hơn, cũng là chuyện thường tình.

Tuy nhiên, thực tế trong mưa lũ ở miền Trung những ngày qua cho thấy, ranh giới giữa “kêu cứu chính đáng” và “tiếp tay cho tin giả” đôi khi mong manh đến đáng sợ. Và đây chính là điều khiến Bộ Công an phải phát cảnh báo khẩn.

Bởi bên cạnh những tiếng kêu thật, đầy nước mắt và tuyệt vọng, đã xuất hiện những nội dung bịa đặt, những hình ảnh giả mạo do AI tạo ra với tốc độ lan truyền khủng khiếp.

Những hình ảnh, thông tin này có khi được tạo ra không phải với mục đích giúp người dân gặp nạn được “kêu to hơn”, mà nhằm gây hoang mang, xuyên tạc nỗ lực của chính quyền, làm nhiễu loạn thông tin giữa thời điểm mọi nguồn lực phải được dồn tối đa cho công tác cứu hộ.

Nguy hiểm hơn, những tin giả ấy lan nhanh hơn thông tin chính thống, nhanh hơn cả tốc độ di chuyển của lực lượng cứu nạn. Khi người dân bị dẫn dắt bởi nỗi sợ hãi thổi phồng, khi trên mạng tràn ngập các khẳng định vô căn cứ về “hàng nghìn người mất tích”, “cả xã chưa ai được cứu”… thì lực lượng tại hiện trường lại phải mất thêm thời gian xác minh, kiểm tra, phân luồng, thay vì tập trung cứu người ở những điểm thực sự nguy cấp.

Những người lấy nỗi đau, mất mát, thiệt hại của đồng bào đang ngập trong lũ để làm nguyên liệu cho những sản phẩm độc hại, giả mạo bằng công nghệ đáng bị lên án, bị cơ quan chức năng xử lý nghiêm khắc.

Nhưng những người vô tình, nhanh tay, thiếu kiểm chứng, thiếu sự chậm lại một chút khi chia sẻ tin giả trên mạng xã hội hay thậm chí truyền miệng, cũng rất đáng trách.

Bởi chỉ một cú chia sẻ thiếu kiểm chứng có thể khiến hàng trăm nghìn người hoang mang, làm lệch hướng sự tập trung nguồn lực và gây sức ép không cần thiết lên lực lượng cứu hộ vốn đang căng mình từng giờ.

Trong thiên tai, chúng ta cần lòng tốt, nhưng lòng tốt phải đi cùng tỉnh táo. Chúng ta cần chia sẻ thông tin, nhưng thông tin phải được kiểm chứng từ nguồn chính thống. Chúng ta cần lắng nghe tiếng kêu cứu, nhưng cũng cần phân biệt đâu là lời cầu cứu thật, đâu là lời ngụy tạo để đánh lừa cộng đồng.

Trong hoạn nạn, đoàn kết không chỉ là chia sẻ thức ăn, áo ấm, mà còn là chia sẻ thông tin đúng, hành động đúng. Và nếu bất lực, không thể làm gì khác hơn, thì im lặng cũng là một cách giúp đỡ người khác!