Từ vụ cầu Sông Lô, đặt lại vấn đề kiểm tra chất lượng công trình

Cầu hỏng sớm và “phần chìm” khó kiểm soát

Cầu Sông Lô ở Phú Thọ đang trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, trơ cốt thép ở trụ T3. Sự cố này đặt ra câu hỏi lớn về chất lượng và quy trình kiểm soát thi công những công trình hạ tầng trọng điểm.

Trao đổi với Báo Lao Động, một chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng cho biết, hiện tượng hư hỏng sớm ở cầu Sông Lô chỉ là một lát cắt trong bức tranh rộng hơn về quản lý chất lượng công trình. Cốt lõi của vấn đề nằm ở “phần chìm” – hệ thống cọc khoan nhồi, nền móng chịu lực chính của công trình.

Chuyên gia này nhận định: “Chúng ta chỉ có thể đánh giá phần nổi, còn phần chìm thì gần như không ai nhìn thấy được. Nếu chỉ dựa vào cảm giác rằng lượng bê tông bơm xuống đã đầy đủ, mà không có biện pháp kiểm tra cụ thể thì không thể biết chất lượng thật sự của cọc ra sao”.

Cọc khoan nhồi là phương pháp thi công phổ biến trong các công trình cầu, hầm và nhà cao tầng. Tuy nhiên, đây cũng là phần khó kiểm soát nhất vì toàn bộ quá trình diễn ra dưới lòng đất. Nếu nhà thầu không thực hiện đúng quy trình, khâu giám sát không chặt chẽ, nguy cơ khiếm khuyết trong cọc – như rỗ, thiếu bê tông, tách lớp – là rất lớn.

Hai phương pháp kiểm tra “phần chìm”

Theo chuyên gia, hiện có hai phương pháp được đánh giá là hiệu quả nhất trong việc kiểm tra chất lượng cọc khoan nhồi.

Thứ nhất là kiểm tra bằng ống siêu âm (Ultrasonic Testing). Phương pháp này cho phép xác định khiếm khuyết trong thân cọc nhờ các ống siêu âm được lắp dọc theo cọc khi đổ bê tông. Với cọc đường kính 800mm trở xuống, cần ít nhất ba ống bố trí theo tam giác đều; còn cọc từ 1.000mm trở lên cần bốn ống, giúp kiểm tra sáu mặt cắt khác nhau. Nếu thực hiện đúng quy trình, chất lượng bê tông có thể được kiểm soát ở mức rất cao.

Thứ hai là khoan mùn cọc (core sampling) – khoan trực tiếp vào cọc để lấy mẫu kiểm tra chất lượng bê tông, đặc biệt tại mũi cọc. Tuy nhiên, phương pháp này tốn kém và chỉ thực hiện được ở một số vị trí giới hạn.

Trên thực tế, chi phí cho các biện pháp kiểm tra chặt chẽ như trên là rất lớn. Do đó, tiêu chuẩn hiện hành chỉ quy định tỉ lệ kiểm tra nhất định, khiến chất lượng cuối cùng phần nào vẫn phụ thuộc vào “niềm tin” vào nhà thầu và sự nghiêm túc trong quá trình giám sát.

Chuyên gia xây dựng này cũng bày tỏ, hiện nay, pháp luật về xây dựng chủ yếu tăng cường vấn đề hậu kiểm. Điều này góp phần giúp cho tiến độ xây dựng thông thoáng hơn. Tuy nhiên, khi chỉ chú trọng hậu kiểm mà thiếu đi kiểm tra giám sát ngay trong quá trình thi công có thể chưa thực sự kiểm soát được chất lượng.

Liên quan đến cầu Sông Lô, trước đó, Bộ Xây dựng đã có văn bản yêu cầu kiểm tra chất lượng công trình.

Theo công văn của Bộ Xây dựng, qua thông tin báo chí phản ánh, chất lượng một số trụ cầu Sông Lô ở tỉnh Phú Thọ bị xuống cấp nghiêm trọng. Một số trụ bê tông bị lộ cốt thép chịu lực, ảnh hưởng đến an toàn công trình.

Bộ Xây dựng đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ và giao Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam thực hiện một số nội dung như sau:

Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ giao Sở Xây dựng tổ chức kiểm tra hiện trạng công trình, chỉ đạo, yêu cầu đơn vị quản lý, khai thác, sử dụng công trình cầu Sông Lô và các cơ quan có liên quan thực hiện các quy định tại khoản 1 Điều 40 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP, bao gồm:

Tổ chức kiểm định chất lượng công trình.

Thực hiện các biện pháp cần thiết như hạn chế sử dụng công trình, khoanh vùng nguy hiểm hoặc sửa chữa ngay những hư hỏng trong trường hợp có nguy cơ làm ảnh hưởng đến an toàn sử dụng, an toàn vận hành công trình.

Lập và thực hiện điều chỉnh phương án giao thông phù hợp với thực tế để đảm bảo an toàn cho người và tài sản khi lưu thông qua khu vực này.

Báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Xây dựng trước ngày 15.11.2025.

Bộ Xây dựng giao Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng căn cứ theo chức năng, nhiệm vụ theo dõi, hướng dẫn và phối hợp với Sở Xây dựng trong việc tổ chức kiểm định, đánh giá chất lượng và khả năng chịu lực của công trình cầu Sông Lô.

Giao Cục Đường bộ Việt Nam căn cứ theo chức năng, nhiệm vụ hướng dẫn, phối hợp với các cơ quan có liên quan trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ trong việc tổ chức kiểm soát các phương tiện giao thông lưu thông qua cầu Sông Lô, phân luồng, tổ chức giao thông và hướng dẫn người dân, phương tiện lưu thông phía hai hướng đầu cầu.