Tại sao tỉnh Lâm Đồng lại có chủ trương giảm diện tích nhà màng?

Diện tích nhà kính ở Đà Lạt không thay đổi

Tỉnh Lâm Đồng được đánh giá là địa phương có nền nông nghiệp công nghệ cao hiện đại, đi đầu cả nước. Trong nhiều năm qua, sản xuất nông nghiệp công nghệ cao trong nhà kính đã giúp người dân, doanh nghiệp địa phương có doanh thu cao và ổn định.

Tuy nhiên, việc phát triển nhà kính thiếu kiểm soát, một số nhà kính lấn chiếm đất rừng, hành lang bảo vệ các công trình giao thông, thủy lợi, khu vực di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh, an ninh, quốc phòng… đã ảnh hưởng đến cảnh quan, mỹ quan đô thị tại địa phương.

Việc sử dụng nhà kính không đạt chuẩn, phát triển tự phát với tốc độ nhanh, mật độ xây dựng cao tại một số khu vực đã tác động xấu đến cảnh quan, môi trường; tỷ lệ sử dụng nhà kính không đạt chuẩn ở mức cao sẽ tạo dòng chảy lớn, gây lũ quét, làm giảm khả năng thẩm thấu nước dẫn đến nguy cơ giảm mực nước ngầm… Vì vậy, tháng 1/2023, tỉnh Lâm Đồng đã phê duyệt đề án Quản lý nhà kính, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thích ứng với biến đổi khí hậu đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Đề án phấn đấu hiện thực hóa mục tiêu không còn diện tích nhà kính tại các khu vực nội ô, nội thị, khu dân cư tại khu vực Đà Lạt và các địa phương lân cận. Từ đó chuyển dần sang phát triển nông nghiệp đô thị, nông nghiệp du lịch cảnh quan, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với bảo vệ cảnh quan môi trường nhưng vẫn đảm bảo lợi ích kinh tế cho người nông dân, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Đến nay, qua 2 năm triển khi thực hiện đề án, toàn tỉnh Lâm Đồng đã thực hiện giải tỏa được hơn 103 ha nhà kính xây dựng trái quy định (đạt 97,01% kế hoạch đề ra). Trong đó, TP. Đà Lạt (cũ) đã giải tỏa được nhiều nhất với gần 74 ha nhà kính trái phép trên đất lâm nghiệp và khu vực không được phép; kế đến là huyện Đơn Dương (cũ) với hơn 14 ha; huyện Lạc Dương (cũ) với hơn 9 ha…

Tuy nhiên, với mục tiêu đến năm 2025 giảm 20% diện tích nhà kính sản xuất nông nghiệp tại các vùng nội ô, nội thị, khu dân cư của đề án thì đang gặp nhiều khó khăn. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, diện tích nhà kính tại khu vực nội ô thành phố Đà Lạt cơ bản không thay đổi so với thời điểm trước khi thực hiện đề án. Diện tích nhà kính chung toàn tỉnh tăng nhẹ tại khu vực các địa phương lân cận Đà Lạt như Lạc Dương có thêm 182 ha, khu vực Đơn Dương tăng 48 ha, Đức Trọng tăng thêm 19 ha…

Thời gian qua, các diện tích nhà kính xây dựng mới của một số doanh nghiệp, hợp tác xã đã từng bước đáp ứng các quy định về đường nội bộ, ao thoát nước, mương thoát nước. Tuy nhiên, tỷ lệ diện tích dành cho trồng cây xanh, sản xuất ngoài trời chưa đảm bảo do người sản xuất vẫn còn tâm lý tận dụng diện tích để phục vụ sản xuất trong bối cảnh diện tích đất ngày càng giảm, giá trị đất ngày càng cao.

Vẫn còn vướng mắc, khó khăn

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, hiện nay trên địa bàn đã thực hiện được một số mô hình sản xuất nông nghiệp ngoài trời, nhằm giảm thiểu dần diện tích nhà kính tại địa phương.

Điển hình, có thể kể đến 2 mô hình ứng dụng kỹ thuật sản xuất rau ngoài trời bằng công nghệ IoT không sử dụng nhà kính tại xã Đơn Dương tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các công nghệ thông minh, điều khiển tự động trong việc tưới, châm phân, thuốc cho sản xuất rau ngoài trời với quy mô 10.000 m2/mô hình.

Bên cạnh đó còn có 2 mô hình sản xuất hoa lay ơn nhập khẩu từ Hà Lan ngoài trời tại phường Lang Biang – Đà Lạt với quy mô 3.000 m2/mô hình và phường Xuân Trường – Đà Lạt với quy mô 6.000m2/mô hình. Kết quả, bước đầu đánh giá giống hoa lay ơn trên có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện trồng ngoài trời tại khu vực Đà Lạt.

Tuy vậy, ngành nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng đánh giá vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc khi thực hiện đề án. Đề án được hầu hết các địa phương quan tâm xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai, người sản xuất hiểu được các tác hại của việc sử dụng nhà kính quá mức tại khu vực thành phố Đà Lạt. Tuy nhiên, việc giải quyết được hiện trạng nhà kính sau hơn 20 năm phát triển thiếu kiểm soát là rất phức tạp, khó khăn.

Nguyên nhân chính là do nhà kính sản xuất nông nghiệp hiện nay có giá trị tương đối cao, đồng thời hầu hết người dân sản xuất tại Đà Lạt đều có diện tích tương đối nhỏ nên việc chuyển đổi diện tích sản xuất không dùng nhà kính ảnh hưởng lớn đến sản xuất, sinh kế của người dân.

Hiện nay, các giải pháp chuyển đổi sản xuất bằng các giống cây trồng và công nghệ khác vẫn đang được các cơ quan liên quan nghiên cứu, thử nghiệm nhưng qua thực tế vẫn chưa có giải pháp, công nghệ sản xuất đem lại hiệu quả và thu nhập cao cho người sản xuất như sử dụng nhà kính. Đặc biệt với ngành hoa, việc không sử dụng nhà kính sẽ đánh mất lợi thế cạnh tranh của Lâm Đồng so với các vùng sản xuất hoa khác trong nước do bị giới hạn về thời vụ trồng theo điều kiện thời tiết.

Hiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã đề xuất UBND tỉnh điều chỉnh lại lộ trình thực hiện mục tiêu giảm nhà màng tại khu vực Đà Lạt trên cơ sở rà soát cụ thể các diện tích nhà kính trên các khu vực đất lâm nghiệp, hành lang bảo vệ sông suối, hồ đập và kế hoạch chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang các loại đất khác trên địa bàn thành phố. Dự kiến trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 giảm khoảng 200 ha nhà kính trên cơ sở kế hoạch chuyển đổi đất sản xuất nông nghiệp tại địa bàn các phường thuộc khu vực Đà Lạt.

Đồng thời, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chủ trì với các ngành nghiên cứu các quy định liên quan để xây dựng các quy định quản lý phát triển nhà kính, ban hành bộ mẫu nhà kính ứng dụng công nghệ đồng bộ ít ảnh hưởng môi trường. Sử dụng phù hợp các giải pháp về quản lý quy hoạch, quản lý xây dựng đô thị, quy hoạch nông thôn… Rà soát, đề xuất chính sách hỗ trợ người dân tháo dỡ nhà kính, chuyển đổi sản xuất kinh doanh phù hợp với khả năng, điều kiện thực tế và thu hút được người dân đăng ký tham gia.

Đối với diện tích nhà màng hiện hữu tại khu vực Đà Lạt, các tổ chức, cá nhân phải thực hiện cam kết lộ trình chỉnh trang, nâng cấp nhà màng theo hướng dẫn của cơ quan chức năng và thực hiện sản xuất theo hướng nông nghiệp xanh, bền vững, kết hợp với phát triển du lịch canh nông nếu phù hợp.