Na dai Chi Lăng Lạng Sơn, cây thấp tè trái to bự quá trời, bán một vụ quả có nhà giàu lên trông thấy

Từ trồng na mà hết cảnh nghèo

Tiếp tục hành trình đưa chúng tôi đi thăm các gia đình trồng na trên địa bàn xã Chi Lăng, anh Phí Văn Tiến – Chủ tịch Hội Nông dân xã Chi Lăng cho biết: Để cây na phát triển được như ngày hôm nay những năm qua tỉnh Lạng Sơn đã có nhiều giải pháp kịp thời: Hỗ trợ kỹ thuật, cây giống, phân bón, chăm sóc, đến xây dựng quy trình sản xuất VietGAP, sản phẩm OCOP, xúc tiến thương mại mở rộng thị trường tiêu thụ…

Vừa đi chưa được bao lâu chúng tôi đã đến với thôn Ná, đón chúng tôi ở lối rẽ vào thôn, anh Vi Văn Thư – Bí thư, trưởng thôn cười tươi cho hay: Địa bàn thôn Ná hiện có khoảng trên 30 hộ trồng na, nhà ít thì vài trăm cây nhà nhiều thì gần nghìn cây, đến nay toàn thôn đã có 15ha na, bà con chủ yếu trồng na dai.

Từ na mà giờ đây nhiều hộ gia đình ở thôn Ná có thu nhập khá như nhà hội viên nông dân Vi Văn Chung, hội viên nông dân Vi Thị Thiệu mỗi gia đình có từ 900-1.000 cây na, thu nhập được trên 200 triệu đồng/năm. Đặc biệt 100% các hộ trồng na ở thôn Ná không có hộ nghèo, cận nghèo.

Nâng tầm na đặc sản nhờ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật

Để cây na trở thành cây chủ lực giúp người dân Chi Lăng thoát nghèo, không phải là ngày một ngày hai, mà là cả một quá trình, đặc biệt là về kỹ thuật.

Hàng năm UBND huyện Chi  Lăng (cũ) đã chủ động phối hợp với ngành nông nghiệp Lạng Sơn để mở các lớp về tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, thụ phấn, bón phân… Đặc biệt là kỹ thuật, đốn, cắt tỉa na đầu năm để cây na ra lộc, cho quả đều và thuận lợi trong quá trình thu hái.

Những năm gần đây quả na hay bị sâu bệnh hại, nhất là nạn ruồi vàng đục quả, diễn biến phức tạp. Ruồi trưởng thành chích vào quả để đẻ trứng, trứng nở thành giòi non ăn thịt quả, gây thối hỏng…

Để giải quyết vấn nạn ruồi vàng, từ năm 2016, UBND huyện Chi Lăng (cũ) đã chỉ đạo áp dụng đồng bộ các biện pháp sinh học. Thay vì phun thuốc hóa học, người dân chuyển sang dùng bẫy dẫn dụ sinh học như Vizubon-D để diệt ruồi đực và phun bổ sung bả sinh học Ento Pro 150DD để diệt cả ruồi đực và ruồi cái.

Ngành chức năng địa phương đã hỗ trợ hàng nghìn hộp thuốc bả, hàng nghìn lít bả sinh học để hỗ trợ cho các hộ trồng na. Hiệu quả đến rõ rệt, tỷ lệ quả bị hại đã giảm từ 3-5% xuống chỉ còn 1-2%.

Từ quá trình nhận được sự tuyên truyền, hỗ trợ của ngành chức năng, đến nay người dân xã Chi Lăng đã chủ động mua các bẫy bả về để diệt ruồi vàng, đảm bảo cho sản xuất na an toàn.

Không chỉ vậy đứng trước bài toán nông nghiệp sạch, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, thời gian qua Chính quyền địa phương và các ngành chức năng đã vào cuộc quyết liệt, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Chi Lăng (cũ), Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện Chi Lăng (cũ) đã phối hợp với Hội Nông dân xã Chi Lăng tổ chức hàng chục lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hàng nghìn lượt nông dân để sản xuất na theo các quy trình, tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hướng hữu cơ.

“Quả ngọt” từ thương hiệu OCOP

Sự chuyển đổi sang canh tác bền vững của người trồng na theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hướng hữu cơ đã mang lại những “quả ngọt” xứng đáng.

Chúng tôi tới gặp anh Hứa Quốc Công – Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ và Sản xuất nông nghiệp Đồng Bành, đơn vị tiên phong trong sản xuất na VietGAP ở địa phương.

Anh Công cho hay: Được các ngành chức năng địa phương tuyên truyền hướng dẫn, vì vậy từ năm 2021 chúng tôi đã thành lập Hợp tác xã với 44 thành viên để quy tụ các hộ gia đình cùng nhau áp dụng nghiêm ngặt quy trình sản xuất na theo tiêu chuẩn VietGAP với diện tích trên 34ha.

Từ quá trình sản xuất na theo đúng tiêu chuẩn VietGAP, chất lượng quả na của Hợp tác xã ngày càng được nâng cao, mẫu mã đẹp hơn, thị trường tiêu thụ ổn định.

Đặc biệt cuối năm 2022, sản phẩm na Chi Lăng của Hợp tác xã Dịch vụ và Sản xuất nông nghiệp Đồng Bành đã được Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh Lạng Sơn nâng hạng từ 3 sao lên 4 sao.

Mỗi năm Hợp tác xã đưa ra thị trường khoảng 250-300 tấn na đem về doanh thu trên 7,5 tỷ đồng/năm và tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho hơn 100 lao động địa phương.

Chia sẻ thêm với chúng tôi, anh Công cho hay: Nhận thấy việc Hợp tác xã sản xuất na theo tiêu chuẩn VietGAP có hiệu quả, đến nay đã có hơn 10 hộ gia đình xin tham gia vào Hợp tác xã để cùng nhau sản xuất na đảm bảo chất lượng.

Với chất lượng ổn đinh thương hiệu “Na Chi Lăng” đã được cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu từ năm 2011 và được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đưa vào danh sách 50 đặc sản trái cây nổi tiếng Việt Nam năm 2013.

Từ một loại cây được mang theo để trồng cho đỡ nhớ quê hương khi người dân đi vùng kinh tế mới, nhưng với sự cần cù chịu khó của người dân và sự đồng hành kịp thời của Chính quyền địa phương, đến nay hành trình trên 60 năm của cây na dai trên đất Chi Lăng đã minh chứng cho sức sống mãnh liệt và đã trở thành cây trồng chủ lực đem lại kinh tế khá giả cho người dân địa phương.