Con vẹm, loài vật rẻ như bèo ở Gia Lai thành đặc sản của tôm hùm bạc triệu ở tỉnh Phú Yên trước đây
Từ bao đời nay, đầm là nguồn sống của hàng trăm hộ dân, gắn bó với nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản như một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Người dân sống quanh đầm luôn dõi theo con nước, thời tiết và thủy triều để chọn thời điểm đánh bắt phù hợp. Khi thủy triều lên, họ thả lưới bắt tôm, cá, cua; khi nước rút, họ lại xắn quần, cầm xẻng, cuốc hoặc dùng tay không để bới lên những con phễnh, vẹm – loài nhuyễn thể gắn liền với bao phận đời lam lũ.Vào khoảng tháng 2 hằng năm, khi vẹm bắt đầu xuất hiện nhiều, người dân lại nô nức chuẩn bị dụng cụ để bắt đầu mùa vụ. Đây là thời điểm được coi là “mùa vàng” của nghề cào vẹm – một trong những nguyên liệu chính dùng để nuôi tôm hùm, đặc biệt tại các vùng như Sông Cầu (Phú Yên), nay là Đắk Lắk.Ông Trần Thanh Hoàng (51 tuổi, thôn Vinh Quang 2, xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai) chia sẻ: “Gia đình tôi đã có 4 đời gắn bó với đầm Thị Nại, nghề cào vẹm cực lắm, phải dầm mình dưới nước cả ngày. Những hôm trời lạnh, run cầm cập, nhưng vẫn phải cố. Không ra đầm thì lấy gì mà sống”.Vẹm – loại nhuyễn thể món ăn “khoái khẩu” của tôm hùm. HIện, vẹm được thương lái thu mua với giá khoảng 2.000 đồng/kg. Vẹm được thương lái thu mua để mang vào Sông Cầu (tỉnh Phú Yên cũ, nay là tỉnh Đắk Lắk), bán lại cho những người nuôi tôm hùm.Công việc tưởng chừng đơn giản, nhưng thực tế lại đòi hỏi thể lực và sự kiên nhẫn lớn. Mỗi người cào phải ngâm mình hằng giờ dưới nước, lội qua từng bãi bùn để tìm kiếm những con vẹm ẩn mình.
Khi đủ bao, vẹm được rửa sơ tại bờ đầm rồi đóng gói để thương lái thu mua, vận chuyển về các trại nuôi tôm hùm.Dù là nghề mưu sinh chính của nhiều hộ dân, nhưng nguồn lợi từ đầm Thị Nại đang dần cạn kiệt.Trồng lúa thông minh ở tỉnh Vĩnh Long (sau sáp nhập), kiểu trồng lúa mới lạ, ruộng nào cũng tốt, nhà nào cũng ưngDẫu vậy, hàng trăm hộ dân quanh đầm vẫn ngày ngày bám trụ. Những đôi tay sần sùi vì ngâm nước mặn, những khuôn mặt rám nắng, những giọt mồ hôi mặn chát vẫn rơi trên mặt đầm lặng sóng.
Họ bám đầm không chỉ vì miếng cơm manh áo, mà còn vì thứ tình cảm sâu nặng với nghề, với vùng đất đã nuôi sống biết bao thế hệ.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt nguồn thủy sản, những người làm nghề cào bắt con vẹm đang đứng trước nhiều nỗi lo. Không ít hộ phải chuyển nghề, đi làm thuê nơi khác, bỏ lại sau lưng mặt nước từng là chốn nương thân.Thế nhưng, đâu đó trên mặt đầm Thị Nại mỗi sớm tinh mơ, vẫn còn ánh đèn pin lấp lóa, vẫn còn tiếng nước khua đều đặn, như nhịp thở của những phận người chưa buông bỏ, vẫn vững vàng bám trụ – như những con vẹm nhỏ bé, bám vào lòng đầm, chống chọi với cả gió, nước và thời gian.
