Cơ chế tự chủ 100% chưa phù hợp với Trường Cao đẳng Việt Nam – Hàn Quốc – Quảng Ngãi

Ngày 1.1, nhiều giảng viên (GV) của trường bức xúc cho biết, chỉ khi báo chí lên tiếng phản ánh tình trạng nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội… nhà trường mới vội vã xoay xở để chi trả một phần tiền lương cho GV.

Việc GV chỉ được nhận lương sau khi báo chí lên tiếng phơi bày thực tế đáng lo ngại, nếu không có áp lực từ dư luận, quyền lợi chính đáng của người lao động rất dễ tiếp tục bị bỏ quên.

Tuy nhiên, khoản lương vừa được chi trả chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Phía sau vẫn còn hai tháng lương cuối năm 2025 chưa thanh toán, bốn tháng nợ bảo hiểm xã hội và đặc biệt là tiền dạy vượt giờ bị nợ suốt… cả chục năm.

Tổng số nợ khoảng 8,5 tỉ đồng, con số cho thấy mô hình vận hành hiện nay đã vượt quá sức chịu đựng của một trường công lập còn non trẻ, mới được khánh thành từ năm 2016, chưa đủ thời gian tích lũy thương hiệu, cũng chưa tạo dựng được nguồn thu bền vững.

Một trong những căn nguyên của vòng xoáy nợ nần nằm ở cơ chế tự chủ tài chính 100% được áp dụng từ năm 2023. Khi nguồn thu gần như chỉ trông chờ vào học phí trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng khó khăn, trong khi các khoản chi bắt buộc như lương cơ sở tăng, việc buộc nhà trường phải “tự nuôi mình” chẳng khác nào đẩy một cơ sở đào tạo nghề non trẻ vào cuộc chơi không cân sức.

Tự chủ 100% chỉ phù hợp với những đơn vị có thương hiệu mạnh, quy mô ổn định và nguồn thu đa dạng. Áp dụng máy móc cơ chế này với một trường còn loay hoay khẳng định vị thế, tất yếu đẩy nhà trường vào vòng luẩn quẩn nợ nần, không lối thoát.

Đáng lo ngại hơn, cơ cấu tổ chức nội bộ đang bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng. Hiện nhà trường có khoảng 50 giảng viên trực tiếp giảng dạy nhưng lại có tới 30 cán bộ hành chính – quản lý.

Tỉ lệ này cao hơn nhiều so với mức phổ biến tại các trường cao đẳng công lập, thậm chí cao gấp 2,5-4 lần so với tỉ lệ thông thường chỉ từ 15-25%; trong khi ở các đơn vị tự chủ tài chính, con số này thường dưới 20%.

Mỗi lần chậm lương không chỉ bào mòn đời sống GV mà còn tác động đến chất lượng đào tạo. Không thể đòi hỏi sự toàn tâm toàn ý đứng lớp từ những người vốn dĩ là trụ cột của gia đình nhưng ngay cả thu nhập tháng sau cũng là một dấu hỏi.

Đây là lúc UBND tỉnh Quảng Ngãi nhìn thẳng vào thực tế bởi cơ chế tự chủ 100% không phù hợp với năng lực và điều kiện thực tiễn của nhà trường. Việc tiếp tục duy trì cơ chế này không phải là trao quyền, mà là đẩy rủi ro về phía người lao động, khiến trường lún sâu vào khủng hoảng.

Điều chỉnh mức tự chủ xuống phù hợp với thực tiễn không chỉ là giải pháp căn cơ, mà còn là trách nhiệm quản lý đối với một đơn vị giáo dục công lập. Không thể để một ngôi trường “tự bơi” giữa vòng xoáy nợ nần, trong khi sứ mệnh của họ là đào tạo nhân lực. Và càng không thể để GV, những người đứng nơi đầu sóng ngọn gió của giáo dục, tiếp tục mắc kẹt trong một vòng xoáy nợ nần vô lý, kéo dài.