Nghị định 46 gây nghẽn cửa khẩu, Lạng Sơn tạm thời “giải cứu” nông sản

Ngày 31.1, trao đổi nhanh với PV Báo Lao Động, ông Vũ Quang Khánh – Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn cho biết, đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn tỉnh không còn tình trạng ùn tắc xe chở hoa quả tươi tại các cửa khẩu.

Cùng ngày, Đội Hải quan Cửa khẩu Tân Thanh thông tin, hoạt động xuất nhập khẩu nông sản tại khu vực này đã trở lại bình thường sau khi xảy ra tình trạng ùn ứ nhẹ vào ngày 30.1.

Hiện tượng ùn tắc chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, chủ yếu ở chiều hàng nhập khẩu vào Việt Nam và đã được xử lý dứt điểm ngay trong tối cùng ngày.

Theo cán bộ hải quan, nguyên nhân phát sinh ùn ứ xuất phát từ việc triển khai các quy định mới tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm tra an toàn thực phẩm.

Theo đó, một số mặt hàng thực phẩm nhập khẩu buộc phải thực hiện kiểm tra theo phương thức thông thường, bao gồm lấy mẫu đưa đi xét nghiệm, giám định tại các trung tâm kiểm định được chỉ định.

“Quy trình này có thể kéo dài từ 3 đến 5 ngày, gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các mặt hàng nông sản tươi có thời gian bảo quản ngắn.

Trước thực tế đó, các cơ quan chuyên ngành tại Lạng Sơn đã chủ động áp dụng điều khoản chuyển tiếp, linh hoạt trong tổ chức thực hiện để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm hoạt động thông quan. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, về lâu dài vẫn còn nhiều bất cập cần được tháo gỡ”, vị cán bộ hải quan cho hay.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn, trong ngày 30.1, tổng số phương tiện chở hàng xuất, nhập khẩu qua địa bàn đạt 2.057 xe. Lũy kế từ ngày 1.1.2026 đến hết ngày 30.1.2026, tổng lượng phương tiện thông quan đạt 51.558 xe.

Trong đó, phương tiện chở hàng xuất khẩu đạt 506 xe trong ngày, lũy kế từ đầu năm là 11.715 xe.

Tổng trọng lượng nông sản xuất khẩu (bao gồm hoa quả và các sản phẩm từ nông sản) trong ngày đạt khoảng 11.613 tấn. Ở chiều ngược lại, phương tiện chở hàng nhập khẩu đạt 1.551 xe trong ngày, lũy kế đạt 39.843 xe, với tổng trọng lượng nông sản nhập khẩu khoảng 43 tấn.

Không chỉ tại Lạng Sơn, những ngày cuối tháng 1.2026, hoạt động xuất nhập khẩu tại nhiều cửa khẩu biên giới trên cả nước cũng ghi nhận tình trạng ùn ứ cục bộ đối với hàng hóa là thực phẩm, nông sản tươi sống.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định do vướng mắc trong việc triển khai các quy định mới về kiểm tra an toàn thực phẩm theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Theo thống kê nhanh, trong ngày 30.1.2026, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe chở nông sản tươi sống và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm nên không thể thông quan. Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai), 251 xe chở sắn lát, chuối cũng rơi vào tình trạng tương tự.

Ngoài ra, nhiều cửa khẩu khác ghi nhận lượng hàng thực phẩm ùn ứ đáng kể như Lao Bảo (Quảng Trị) khoảng 50 xe; Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe; Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền; Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền; Tịnh Biên khoảng 200 xe.

Đáng lưu ý, phần lớn hàng hóa bị ùn ứ là nông sản, hoa quả tươi sống hoặc thực phẩm có hạn sử dụng ngắn. Việc chậm thông quan không chỉ làm gia tăng nguy cơ hư hỏng hàng hóa mà còn kéo theo chi phí lưu kho, lưu bãi, đình trệ giao hàng, khiến rủi ro dồn về phía doanh nghiệp.