TP.HCM: Hàng ngàn nhà đất công chuẩn bị bước vào chu kỳ sử dụng mới

Sau đợt sáp nhập đơn vị hành chính quy mô lớn, TP.HCM đang đối mặt bài toán khó: Xử lý một lượng tài sản công vượt chuẩn, trải khắp các phường – xã khu vực TP.HCM cũ, Bình Dương cũ và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Nhiều mặt bằng rộng hàng chục nghìn mét vuông, từng là trụ sở cơ quan hoặc công trình công ích, giờ trống trải, xuống cấp.

Liên quan đến vấn đề trên, trong báo cáo tổng hợp gửi UBND TP.HCM, Sở Tài chính và Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết quá trình thống kê tài sản công, nhà đất công sau sáp nhập đã phát sinh lượng dữ liệu rất lớn, đặc biệt tại cấp phường xã.

Ở khu vực TP.HCM cũ, chỉ 73/102 đơn vị hành chính gửi báo cáo đầy đủ, song số liệu sơ bộ đã ghi nhận hơn 1.453 mặt bằng với tổng diện tích trên 4 triệu m². Trong đó, 836 khu đất đang để trống, phần còn lại là trụ sở cũ, nhà làm việc hoặc công trình phụ trợ không còn nhu cầu sử dụng.

Tương tự, khu vực Bình Dương (cũ) ghi nhận 16/36 xã phường báo cáo, với 144 mặt bằng tổng diện tích khoảng 380.000 m². Còn riêng tại Bà Rịa Vũng Tàu (cũ) có khoảng 150 mặt bằng, chủ yếu là trụ sở xã phường cũ hoặc công trình dôi dư sau tinh gọn bộ máy.

Lượng nhà đất công bị “đóng băng” sau sáp nhập đơn vị hành chính về TP.HCM hiện nay rất lớn. Ảnh: Gia Linh

Hệ thống Trung tâm Phát triển quỹ đất ba địa phương sau sáp nhập cũng đang quản lý một lượng tài sản đáng kể. Riêng Trung tâm Phát triển quỹ đất TP.HCM đang nắm 216 mặt bằng, diện tích gần 4 triệu m², phần lớn là đất trống và nhà đất chưa bố trí sử dụng.

Theo cơ quan chức năng, bức tranh chung cho thấy quy mô tài sản công sau sáp nhập vượt xa khả năng quản lý của cấp cơ sở nếu không có sự điều phối tập trung. Trước thực trạng trên, UBND TP.HCM yêu cầu Sở Tài chính khẩn trương xây dựng phương án tổng thể: Từ phân loại tài sản, đánh giá pháp lý, đến đề xuất hướng xử lý cho từng nhóm đất nhà công trình.

Theo chỉ đạo, phương án xử lý phải bám sát các quy định về quản lý tài sản công, quy hoạch đất đai và nhu cầu sử dụng thực tế của địa phương. Thành phố nhấn mạnh việc không để đất công bị bỏ hoang, đồng thời tăng khả năng khai thác quỹ đất để phục vụ phát triển hạ tầng, tạo thêm nguồn thu ngân sách.

Để giải quyết vấn đề trên, UBND TP.HCM giao Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp đối với tài sản công tại địa bàn, đặc biệt trong xử lý tranh chấp và quản lý hiện trạng. Ngoài ra, lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Kế hoạch Đầu tư và các sở ngành liên quan phối hợp với Sở Tài chính trong quá trình tái bố trí quỹ đất.

Theo định hướng, mọi phương án sử dụng phải gắn với quy hoạch đô thị nông thôn, không tạo thêm điểm nghẽn pháp lý. Thống nhất giữa các sở ngành được xem là điều kiện tiên quyết để tài sản công được đưa vào sử dụng nhanh, đúng mục tiêu, và tránh lặp lại tình trạng bỏ hoang kéo dài.

UBND TP.HCM xác định việc xử lý quỹ nhà đất dôi dư lần này không chỉ là khâu “hậu sáp nhập”, mà là cơ hội xây lại mô hình quản lý tài sản công theo hướng hiện đại, minh bạch.

Các chuyên gia đánh giá nếu được triển khai đúng tiến độ, hàng ngàn mặt bằng hiện đang bỏ trống có thể trở thành nguồn lực lớn cho thành phố, từ quỹ đất cho hạ tầng dịch vụ công đến nguồn thu từ đấu giá, cho thuê. Đây là bước quan trọng giúp TP.HCM tận dụng hiệu quả tài sản công trong giai đoạn phát triển mới.