Chủ tịch Quốc hội xót xa cảnh hoang tàn, rong rêu của Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ 9 năm chưa xây xong

Sáng nay 3/11, Quốc hội thảo luận ở tổ cho ý kiến về các dự thảo sửa đổi, bổ sung các Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Quản lý nợ công và Luật Thương mại điện tử.

Cho ý kiến tại thảo luận tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, tính đến nay nợ công bằng 36% GDP, nợ chính phủ khoảng 33-34% GDP, nợ nước ngoài khoảng 31-32% GDP; tất cả đều thấp hơn giới hạn cho phép.

Theo Chủ tịch Quốc hội: Dữ liệu cho thấy dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Trung ương, cùng với việc Quốc hội và Chính phủ ban hành các Luật, Nghị định, các Bộ chuyên ngành ban hành Thông tư, việc điều hành quản lý nợ công của chúng ta trong các năm qua tương đối tốt.

Xót xa dự án Bệnh viện hoang tàn, mọc rong rêu

Theo Chủ tịch Quốc hội, Chính phủ có dự kiến trình Quốc hội sửa đổi toàn diện Luật Quản lý nợ công trong năm 2026, Quốc hội đã đề nghị sửa đổi toàn diện luật này theo quy trình rút gọn tại kỳ họp thứ 10, để thực hiện phân cấp, phân quyền, đồng bộ với Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công. Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công chúng ta cũng đã thông qua.

Chủ tịch Trần Thanh Mẫn yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án có vốn nước ngoài, nhất là trong điều kiện hiện nay chúng ta thực hiện chính quyền hai cấp, kết thúc hoạt động cấp huyện, chỉ còn cấp tỉnh và cấp xã và hiện nhiều dự án ODA, dự án nước ngoài nằm ở cấp xã.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải đảm bảo tính minh bạch, công khai, chủ động, hiệu quả trong quản lý nợ công. Đề cập đến các phương án để xử lý dứt điểm chậm trễ của Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, Chủ tịch Quốc hội nêu những vướng mắc liên quan đến dự án này.

Theo Chủ tịch Quốc hội: Dự án có vốn vay ODA của Hungary từ năm 2009 và sau quá trình triển khai thủ tục kéo dài nhiều lần, năm 2016 bắt đầu triển khai thi công. Tính đến nay gần 9 năm, phần xây dựng đã xong 80%, phần thiết bị, máy móc đưa vào dự án bị kéo dài, gần như dự án ngưng 4 năm nay. 

“Tôi đi vào đó nhiều lần, Thủ tướng cũng vừa đi vào thấy rõ tình cảnh hoang tàn, đóng rêu rong”, Chủ tịch Quốc hội đề cập.

Lãnh đạo Quốc hội cho rằng theo quy định đối với dự án này phải thực hiện các thủ tục theo pháp luật để dừng dự án ODA và tiếp tục dùng ngân sách nhà nước hỗ trợ để hoàn thành.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, cam kết của thành phố Cần Thơ, tháng 11 năm 2026 sẽ đưa bệnh viện 500 giường này vào vận hành. Trong khi đó, hiện bệnh viện Ung bướu cũ của TP. Cần Thơ rất chật hẹp, quá tải, người bệnh phải lên TPHCM rất khó khăn, đông đúc.

“Cần làm sao để đảm bảo minh bạch, công khai, chủ động trong việc sử dụng và quản lý nợ công”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Cho ý kiến về dự thảo luật Quản lý nợ công, Chủ tịch Trần Thanh Mẫn cho biết dự thảo luật đã bổ sung 17/63 điều, bãi bỏ một số quy định tại 5 điều và bổ sung quy định 5 điều. 

Về cơ bản, cơ quan chủ trì thẩm tra tán thành nhiều nội dung trong luật về phân loại nợ công, nguyên tắc quản lý nợ công, các nội dung phân cấp phân quyền cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính trong một số nhiệm vụ quản lý nợ, tăng cường sự chủ động, chịu trách nhiệm cho chính quyền địa phương trong việc quyết định và sử dụng ngân sách.

Cụ thể về phần phân bổ, sử dụng vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài, dự thảo luật bổ sung quy định về các trường hợp Chính phủ cấp phát đối với Ủy ban nhân dân tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập tại điểm C, Khoản 5, Điều 29.

Tôi đề nghị trong quá trình thực hiện, Chính phủ phải quy định chặt chẽ điều kiện và tỷ lệ cấp phát, đánh giá tác động đến ngân sách trung ương bởi các địa phương có thể sẽ đề xuất vay nước ngoài lớn hơn, trong khi gánh nặng nghĩa vụ nợ tập trung ở ngân sách trung ương. 

Cần tăng cường cơ chế giám sát, chế tài, đảm bảo quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay cấp phát cho địa phương. Thực tế, nguồn ODA phải có vốn đối ứng và bảo lãnh. 

“Các địa phương có điều kiện thì vốn đối ứng dễ dàng, còn các địa phương khó khăn thì rất khó khăn, trung ương phải hỗ trợ 100%. Ngay cả các địa phương có điều kiện, việc cân đối bố trí vốn đối ứng cũng rất khó”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Làm rõ trách nhiệm của Ngân hàng khi địa phương rủi ro không trả được nợ vay

Lãnh đạo Quốc hội đề nghị Bộ Tài chính có hướng dẫn để tạo điều kiện thuận lợi khi nhận và triển khai nguồn ODA, phối hợp giữa trung ương và địa phương trong vấn đề cấp phát vốn một cách nhanh chóng.

Về phương thức cho vay lại vốn ODA, dự thảo luật bổ sung quy định theo hướng ngân hàng thương mại thực hiện cho vay lại đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo phương thức cơ quan cho vay lại không chịu rủi ro tín dụng. Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải đánh giá tác động kỹ đối với nội dung này. 

“Trường hợp cho vay lại mà không chịu rủi ro tín dụng có thể dẫn đến lơi lỏng trong thủ tục thẩm định đối tượng vay, tạo rủi ro lớn và tập trung toàn bộ lên cơ quan nhà nước gánh chịu. Vừa qua chúng ta đã thất, cho vay không gắn với hiệu quả, ngân hàng cho vay lại thiếu trách nhiệm trong giám sát khoản vay, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và an toàn nợ công. Sợ nhất là vay khoản này, nhưng lại về đầu tư khoản khác. Ngân hàng thiếu các thủ tục kiểm tra, giám sát”.

Chủ tịch Trần Thanh Mẫn đề nghị làm rõ trường hợp xảy ra rủi ro không trả được nợ vay thì trách nhiệm của ngân hàng thương mại được quy định như thế nào?

Về cấp phát bảo lãnh chính phủ, Chủ tịch Trần Thanh Mẫn cho biết: Dự thảo luật sửa đổi điều kiện cấp phát theo hướng Bộ Tài chính không thực hiện thẩm định phương án tài chính mà chỉ dựa vào kết quả thẩm định của một số tổ chức tín dụng. 

“Quy trình như vậy chưa thể hiện rõ trách nhiệm của cơ quan cấp bảo lãnh. Tôi đề nghị làm rõ, tránh tạo thêm cấp trung gian làm tăng thủ tục hành chính. Đồng thời, chưa rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của tổ chức tín dụng thẩm định trong phương án tài chính”, Chủ tịch Quốc hội nêu.

Chủ tịch yêu cầu làm rõ các vấn đề phân cấp bảo lãnh, Quốc hội phân cấp cho Chính phủ mạnh hơn, còn Chính phủ phân cấp cho bộ ngành, địa phương làm sao để cho nhanh thủ tục hành chính này.

Về tổ chức vay, trả nợ của chính quyền địa phương, Chủ tịch Trần Thanh Mẫn cho biết: Dự thảo luật quy định đối với phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại thị trường vốn trong nước, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lập đề án phát hành trái phiếu, báo cáo Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê duyệt. Việc phân cấp này nhằm tăng quyền tự chủ cho địa phương, giúp giảm thủ tục, rút ngắn thời gian phát hành, tạo điều kiện địa phương huy động vốn nhanh cho dự án.

Tuy nhiên, việc giao quyền hoàn toàn cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê duyệt phát hành trái phiếu Chính quyền địa phương cần được thực hiện trong phạm vi tổng mức vay đã được Quốc hội phê duyệt và trong hạn mức bội chi ngân sách địa phương để đảm bảo an toàn nợ công. 

“Làm gì làm, phải chú ý tổng mức vay Chính phủ trình, Quốc hội duyệt để đảm bảo an toàn nợ công”, ông Mẫn nói.

Theo Chủ tịch Quốc hôi, thực tế vừa qua, không có nhiều địa phương phát hành được trái phiếu chính quyền địa phương, trừ các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh nhỏ thì không có nhiều. Do đó, việc phát hành trái phiếu địa phương nên tập trung ở trung ương, sau đó Chính phủ sẽ điều hành phân bổ cho các địa phương để đảm bảo các điều kiện về tổ chức vay và trả nợ.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cơ quan chủ trì xây dựng và trình dự án cần cố gắng rà soát kỹ lưỡng để việc quản lý nợ công thuận lợi hơn, phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước đến năm 2030 và 2045.