Người trẻ rời phố, mong khởi nghiệp giữa đại ngàn Mẫu Sơn

Những người trẻ ngược đỉnh núi

Tháng 10, Mẫu Sơn bắt đầu trở lạnh. Con đường uốn lượn như dải lụa giữa mây mù. Sau vài cuộc điện thoại, tôi dừng chân trước một căn nhà nhỏ nằm giữa sườn đồi Bó Pằm, xã Mẫu Sơn.

Đón tôi là anh Hoàng Phúc Thắng, chàng trai 9X dáng người rắn rỏi, tay còn vương mùi nhựa chanh.

“Đừng nghĩ tôi là nông dân chính hiệu nhé, tôi có tới hai tấm bằng, một cao đẳng, một đại học đấy! Ngày tôi quyết định lên Mẫu Sơn, ai cũng bảo điên.

Nhưng nhìn nông sản quê mình tốt mà không có đầu ra, tôi thấy tiếc quá!”, anh Thắng cười hiền, mở đầu câu chuyện giữa làn khói của tách trà nóng trên đỉnh Mẫu Sơn, được pha từ lá thảo dược trồng sau nhà.

Thắng dẫn tôi đi giữa vườn chanh rừng xanh rợp. Quả chanh nhỏ, vỏ sần, hương thơm cay nồng.

“Ngày xưa dân chỉ hái bán tươi, giờ tôi làm ô mai, chanh muối sấy, ngâm măng ớt, rượu men lá”, anh kể.

Từ năm 2020, Hợp tác xã Nông trang sinh thái Mẫu Sơn do anh sáng lập đã liên kết hơn 30 hộ dân, mở rộng vùng trồng trên 50 ha, sản lượng ổn định 20 tấn mỗi năm.

Các sản phẩm của anh như Ô mai chanh rừng Mẫu Sơn, Rượu men lá A Múi, chanh rừng muối sấy dẻo đều đã đạt OCOP 3 sao.

“OCOP là cái gương soi, giúp mình làm bài bản hơn. Giờ 90% hàng bán qua mạng, gửi đi khắp Việt Nam. Từ núi, hàng vẫn đến tay người tiêu dùng”, anh nói, giọng đầy tự hào.

Rời Bó Pằm, tôi tiếp tục lên cao hơn, đến một cơ sở khác cũng nằm lưng chừng núi. Người tôi hẹn là Nguyễn Hoàng Hưng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Lối vào Mẫu Sơn xanh.

Anh xuất hiện với nụ cười nhanh nhẹn và phong thái tự tin của một người từng có 10 năm làm ngân hàng.

“Tôi từng có công việc ổn định ở Lạng Sơn và Bắc Ninh, nhưng mỗi lần lên Mẫu Sơn, nhìn người Dao trồng dược liệu quý mà bán rẻ, tôi cứ day dứt”, Hưng chia sẻ.

Anh kể, cái tên “Lối vào Mẫu Sơn xanh” không chỉ là thương hiệu, mà còn là triết lý “đó là lối vào thiên nhiên, lối vào tri thức bản địa, và là con đường để sản vật vùng cao bước ra thế giới”.

Năm 2024, anh Hưng quyết định lập công ty, bắt đầu bằng việc thu thập bài thuốc cổ của người Dao, rồi kết hợp cùng Viện Dược liệu (Bộ Y tế) để chuẩn hóa vùng trồng và quy trình sản xuất.

“Tôi không muốn làm theo kiểu thủ công. Tôi muốn dược liệu Mẫu Sơn được bào chế đúng hàm lượng, được kiểm định, được đóng gói đẹp như bất kỳ sản phẩm nào của thế giới”, anh nói.

Kết quả là ngay trong năm 2025, công ty của anh đã có 6 sản phẩm đạt OCOP 3 sao gồm Ô mai mật ong chanh rừng, Trà Hoa Sâm Nam, Viên Sâm Nam – Hà Thủ Ô Mật Ong Vừng…

Hiện, trung bình công ty bán 400-500 sản phẩm mỗi tháng, qua đại lý, online và du lịch. Nhưng với anh, con số đó chỉ là khởi đầu.

“Tôi muốn xây dựng vùng dược liệu gắn với du lịch. Du khách đến Mẫu Sơn không chỉ ngắm mây, mà còn được tham quan vườn dược liệu, tìm hiểu bài thuốc người Dao, tự tay pha trà Sâm Nam”, anh nói, ánh mắt lấp lánh khi nhắc đến kế hoạch tương lai.

Lối vào tương lai của những người “rời phố về rừng”

Ông Hoàng Vĩnh Hưng – Chủ tịch UBND xã Mẫu Sơn cho hay, với lợi thế địa lý và khí hậu, Mẫu Sơn hiện có rất nhiều tiềm năng để phát triển, đặc biệt về dược liệu. Việc những người trẻ dám đi ngược núi để đưa những sản phẩm của Mẫu Sơn về xuôi là điều đáng ghi nhận.

Vị lãnh đạo cho hay, xã luôn sẵn sàng hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp dược liệu, nông sản trong việc mở rộng quy mô, phát triển diện tích để góp phần đưa nông sản đi xa hơn, vươn cao hơn.

“Chúng tôi mong có thêm sự hỗ trợ của tỉnh, của các chương trình phát triển dược liệu. Bởi khi người dân có thể sống tốt nhờ cây chanh, cây sâm, họ sẽ giữ được rừng, giữ được màu xanh”, Hưng nói trước khi chia tay.

Chiều xuống, mây ôm trọn đỉnh núi. Dưới kia, những luống chanh, luống dược liệu nghiêng mình trong gió.

Chúng tôi chợt nghĩ, “lối vào Mẫu Sơn” thực ra không chỉ là một con đường, mà là lối vào giấc mơ xanh của những người trẻ những người đã chọn ở lại với đất, với rừng, với niềm tin rằng thành công không chỉ nằm ở nơi phố thị.