Hồng vành khuyên và hành trình khởi nghiệp của những người phụ nữ vùng biên Lạng Sơn

Trong làn sương mỏng của buổi sớm vùng cao, trên con đường nhỏ dẫn vào xã Hoàng Văn Thụ (tỉnh Lạng Sơn), hai bên đường, những quả hồng vành khuyên chín đỏ au treo lủng lẳng trên cành, óng ánh dưới nắng vàng ngọt cuối thu.

Trên triền đồi Nà Mò, chị Hoàng Thị Thân – thành viên Hợp tác xã (HTX) Sản xuất, kinh doanh hồng vành khuyên vừa thu hoạch vừa tươi cười chia sẻ: “Nhà tôi có hơn 600 gốc hồng, 200 gốc đã cho quả. Năm nay giá tốt hơn, khoảng 16.000 đến 20.000 đồng/kg. Từ khi vào HTX, tôi không còn lo chuyện đầu ra nữa”.

Không chỉ trồng, chị Thân và nhiều hộ dân ở xã Hoàng Văn Thụ còn tham gia các lớp tập huấn sử dụng công nghệ số trong sản xuất, quảng bá và bán hàng.

“Tôi bán thêm qua Facebook, Zalo, khách trong Nam ngoài Bắc đặt nhiều lắm”, chị vừa kể vừa thoăn thoắt chọn những quả hồng đẹp nhất cho vào giỏ.

Theo ông Lã Thành Luân – Phó Chủ tịch UBND xã Hoàng Văn Thụ, xã hiện có gần 600 ha hồng vành khuyên, trong đó hơn 460 ha đang cho thu hoạch, 67 ha đạt chuẩn VietGAP. Năm 2025, năng suất ước đạt 6 tấn/ha, tổng sản lượng hơn 2.800 tấn, tăng 10% so với năm trước.

“Chúng tôi coi cây hồng là cây trụ cột phát triển kinh tế, xây dựng thương hiệu địa phương. Mục tiêu là đạt GlobalGAP, mở rộng thị trường, kể cả xuất khẩu” – ông Luân nói.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất truyền thống, nông dân Lạng Sơn đã biết đưa hồng lên sàn thương mại điện tử. Ở xã Na Sầm, chị Vương Thị Thương – Giám đốc HTX Nông sản Toàn Thương, là người tiên phong cho hành trình ấy.

Từ cô gái Tày sinh ra ở vùng biên, Thương từng day dứt khi thấy quả hồng quê mình “ngon mà rẻ”, mùa được mùa mất. Năm 2021, chị quyết tâm đầu tư hơn 1 tỉ đồng xây xưởng sản xuất 1.000 m2, ứng dụng công nghệ Nhật Bản để chế biến hồng treo gió hữu cơ, loại hồng được mệnh danh là “ngọc mật của núi rừng xứ Lạng”.

“Làm hồng treo gió cực kỳ tỉ mỉ. Hồng phải được gọt, treo giàn, đến ngày thứ 5 phải massage từng quả để tạo mật tự nhiên. Mỗi mẻ mất 20 ngày mới ra thành phẩm. Thành quả là những quả hồng dẻo, thơm, trong ruột ánh mật – có giá 300.000 đồng/kg, gấp 20 lần hồng tươi”, chị Thương nói.

Trên nền tảng Shopee và TikTok, thương hiệu “Hồng vành khuyên Toàn Thương” đã trở thành điểm sáng của nông sản Việt. Gần 60% sản lượng, tương đương 6 tấn mỗi năm, được bán trực tuyến. “Khách hàng ở Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM đều biết đến hồng treo gió xứ Lạng qua mạng”, chị Thương chia sẻ.

Không dừng lại ở đó, người phụ nữ này còn đưa hình ảnh 12 di tích lịch sử của Lạng Sơn lên từng bao bì hồng, vừa quảng bá du lịch, vừa kể câu chuyện văn hóa quê hương.

Năm 2023, dự án “Phát triển chuỗi giá trị hồng vành khuyên treo gió hữu cơ tạo sinh kế bền vững cho phụ nữ Tày, Nùng vùng biên giới” của chị Thương giành giải Nhất cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp toàn quốc. Năm nay, chị được vinh danh là một trong 95 Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025.

Hiện Giám đốc HTX Nông sản Toàn Thương đã liên kết 10 hộ dân, mở rộng thêm 20 ha trồng hữu cơ, tạo sinh kế cho hơn 100 lao động và 30 phụ nữ dân tộc trực tiếp làm việc. Sản phẩm được truy xuất nguồn gốc đến từng cây, chuẩn bị xuất khẩu sang Trung Quốc và Thái Lan.

Giữa những đồi hồng rực nắng, mỗi quả hồng vành khuyên không chỉ là nông sản, đó là kết tinh của sự đổi mới, khát vọng và niềm tự hào quê hương.

Nhờ ứng dụng công nghệ, nông dân xứ Lạng không còn là người “bán mặt cho đất” đơn thuần, mà đã trở thành nhà nông kỹ thuật số, biết livestream, bán hàng online, xây thương hiệu và chinh phục thị trường.

Từ một đặc sản vùng cao, hồng vành khuyên Lạng Sơn đang dần trở thành thương hiệu quốc gia, mang theo vị ngọt của đất trời, tinh thần sáng tạo và nghị lực của con người vùng biên giới – những người đang viết nên hành trình mới cho nông sản Việt.